Maltaş Anıtı | Göynüş Vadisi Frig Açık Hava Tapınağı

Maltaş Anıtı, Göynüş Vadisi'ndeki Frig üçlüsünün tapınak ayağı. Afyonkarahisar'ın İhsaniye ilçesine bağlı Kayıhan beldesinde, Aslantaş ve Yılantaş anıtlarına yaklaşık 500 metre mesafede yer alıyor. Ana tanrıça Kibele'ye adanmış bir açık hava tapınağı olduğu düşünülüyor.

Toprak Altından Çıkan Bir Tapınak

Maltaş'ı bölgedeki diğer anıtlardan ayıran şey, keşfedilme biçimi. Anıt yüzyıllar boyunca toprak altında gömülü kalmış; bu yüzden uzun süre bilinmemiş.

Yapının mimari planı, İstanbul Fransız Arkeoloji Enstitüsü'nün 1938 yılında bu alanda yürüttüğü kazı çalışmalarıyla ortaya çıkarılmış. Kazı, cephenin ölçülerini ve arkasındaki düzeni belgelemiş.

Bugün de anıtın alt bölümü zeminde gömülü durumda görülüyor. Bu, diğer Frig anıtlarında karşılaşmadığınız bir izlenim yaratıyor — cepheye yukarıdan bakıyorsunuz.

Cephe ve Mimari

Anıtın doğu yüzünde geniş bir kapı boşluğu açılmış. Üzerindeki üçgen çatı düzeniyle cephe, ahşap bir evin taşa aktarılmış hâlini andırıyor. Frig ustalarının tercih ettiği yöntem bu: kayaya, gerçek bir yapının kirişlerini ve kapı sövelerini taklit eden ayrıntılar işlemek.

Bazı kaynaklar anıtın yazıtlarının hâlâ okunabilir durumda olduğunu belirtiyor.

Kuyu ve Sunak

Anıtın arkasında bir kuyu, kuyuya ait kapaklar ve bir sunak bulunuyor. Kuyunun, tanrıça Kibele'ye sunulan adakların saklandığı yer olduğuna inanılıyor.

Sunağın varlığı buranın yalnızca anıtsal bir cephe değil, fiilen tören yapılan bir kült alanı olduğunu gösteriyor. Frig inancında Kibele — kendi dillerinde Matar Kubileya, yani toprak ana — bereket ve doğanın tanrıçasıydı; bölgedeki kaya anıtlarının büyük bölümü ona adanmış.

Ne Zaman Yapıldı?

Tarihleme konusunda kaynaklar ayrışıyor: bir kısmı MÖ 8. yüzyıl, bir kısmı MÖ 7. yüzyıl diyor. Her iki durumda da anıt, Frig kaya işçiliğinin olgunlaştığı dönemin ürünü ve aynı vadideki Aslantaş ile Yılantaş'la çağdaş kabul ediliyor.

Göynüş Vadisi'nde Üç Anıt

Vadiye gelen ziyaretçiler genellikle üç anıtı birlikte geziyor. Birbirlerine yakın mesafede ve tek yürüyüşte görülebiliyorlar:

• Aslantaş — aslan kabartmalı kral mezarı; vadinin en bütünlüklü eseri
• Yılantaş — yılan ve savaşçı kabartmalı mezar; kabartma bölümü devrilen kayanın altında
• Maltaş — Kibele'ye adanmış açık hava tapınağı; zemine gömülü cephesiyle

Maltaş Anıtı'na Nasıl Gidilir?

Afyonkarahisar–Seyitgazi yolunun 28. kilometresindeki Göynüş Vadisi levhasından ara yola girip devam ediyorsunuz. Aslantaş ve Yılantaş'a ulaştıktan sonra yaklaşık 500 metre daha ilerlemeniz yeterli.

Yön tabelaları bölgede yeterli durumda, ancak kayalıklar arasındaki patikalar her zaman belirgin olmuyor. Harita uygulamasını çevrimdışı indirmenizde fayda var. Rotanın tamamı için Frig Vadisi nasıl gidilir rehberimize bakabilirsiniz.

Ziyaret Önerileri

• Göynüş Vadisi'ndeki üç anıtı birlikte gezmek yarım gün alıyor
• Anıtın zemine gömülü olması nedeniyle çevresindeki toprak zemin yağışlı havalarda çamurlu olabiliyor
• Kuyu ve sunak bölümüne yaklaşırken dikkatli olun; korkuluk bulunmuyor
• Kabartmalara ve yazıtlara dokunmayın — tüf yumuşak bir taş, her temas aşınmayı hızlandırıyor
• İlkbahar ve sonbahar en uygun mevsimler; açık alanda gölge sınırlı
• Giriş ücreti ve ziyaret saati sınırlaması bulunmuyor

Çevredeki Diğer Duraklar

Aynı gün içinde vadinin diğer bölümlerini de gezebilirsiniz. Ayazini Kilisesi ve Avdalas Kalesi doğu rotada; Emre Gölü, Aslankaya Tapınağı ve Kapıkaya 2 Anıtı kuzeyde yer alıyor.